مقدمه 13
بخش اول: کلیات و مباحث نظری 23
فصل اوّل: «اَهمّ» و «مهمّ» 25
مبحث اوّل: پیشینۀ قاعده «اَهمّ و مهمّ» 26
مبحث دوّم: أدلۀ قاعدۀ«اَهمّ و مهمّ» 27
گفتار اوّل: کتاب 28
گفتار دوّم: سنّت 30
گفتار سوّم: سیرۀ عقلا 31
گفتار چهارم: حکم عقل 32
مبحث سوّم: موارد نقض قاعده 33
گفتار اوّل: توجیه وسیله برای هدف 34
گفتار دوّم: تقیّۀ در خون 36
فصل دوّم: مفاهیم مرتبط 39
مبحث اوّل: مفهوم تزاحم و تفاوت آن با مفاهیم مرتبط 40
گفتار اول: مفهوم تزاحم 40
گفتار دوم: نسبت تزاحم با قاعدۀ «اَهمّ و مهمّ» 41
گفتار سوم: تفاوتهای تزاحم و تعارض 42
مبحث دوّم: مفاهیم مصلحت و مفسده 45
مبحث سوّم: اقسام تزاحم 49
گفتار اوّل: تزاحم امتثالی 49
گفتار دوم: تزاحم ملاکی 53
گفتار سوم: تزاحم حفظی 53
مبحث چهارم: وضعیت دو حکم متزاحم از منظر معیارها 54
بخش دوم : اصول موازنۀ اهم و مهم 57
فصل اوّل: سطوح معرفت به اَهمّ 59
مبحث اوّل: معرفت به اَهمّ معلوم 60
مبحث دوّم: معرفت به اَهمّ مُحتمل 60
گفتار اوّل: دلایل قائلان به ترجیح «اَهمّ محتمل» 61
گفتار دوّم: دلایل قائلان به عدم ترجیح «اَهمّ محتمل» 61
گفتار سوم: اندیشۀ مختار در ترجیح «اَهمّ محتمل» 62
فصل دوّم: مرجع تشخیص اَهمّ 65
مبحث اوّل: محور بحث در تشخیص مرجع اَهمّ 66
مبحث دوّم: مرجعیّت عقل در تشخیص اَهمّ 69
مبحث سوّم: مرجعیّت شرع در تشخیص اَهمّ 70
گفتار اوّل: اندیشۀ إنعزال 71
گفتار دوّم: اندیشۀ شمول 72
گفتار سوّم: اندیشۀ اعتدال 74
مبحث چهارم: نقش عرف در تشخیص اَهمّ 75
گفتار اوّل: نظرات مثبتین مرجعیّت عرف 75
گفتار دوّم: نظرات نفیکنندگان مرجعیّت عرف 76
گفتار سوم: جمع بین نظرات 77
مبحث پنجم: نقش دیگر مرجعها در تشخیص اَهمّ 78
مبحث ششم: تاثیر اتّحاد یا افتراق مرجع استنباط در تشخیص مرجع تزاحم 81
بخش سوم: معیارهای تشخیص اَهم از مهم و شواهد آن 85
فصل اوّل: بررسی معیارهای قطعی تشخیص اَهمّ 87
مبحث اوّل: معیارهای مُستفاد از آیات و روایات 88
گفتار اول: وجه جمع میان بعضی از روایات متعارض در تشخیص اَهمّ 90
گفتار دوم: معیارهای مُستفاد از آیات و روایات در تقویت دین و دینداری 92
گفتار سوم: معیارهای مُستفاد از آیات و روایات در کیفیّت عمل 94
گفتار چهارم: معیارهای اَهمّ در تقابل حقوق مُستفاد از آیات و روایات 100
مبحث دوّم: معیارهای مُستفاد از مقاصد شریعت 104
گفتار اول: وجه ارتباط تشخیص اَهمّ با مقاصد شریعت 104
گفتار دوم:جلوههای مقاصد شریعت 107
گفتار سوم: عدم استقصاء تعداد و ترتیب طولی «مقاصد شریعت» 116
گفتار چهارم: نمونههای عینی از تزاحم احکام در پرتو مرجّحیّت مقاصد شرع 119
مبحث سوّم: معیارهای مُستفاد از حکم عقل 123
گفتار اول: ترجیح حکم بدون جایگزین بر حکم دارای بدل 124
گفتار دوم: ترجیح حکم فوری یا مضیّق بر حکم موسّع 125
گفتار سوم: ترجیح تکلیف مطلق بر تکلیف مشروط 125
گفتار چهارم:ترجیح تکلیف مسبوق به زمان وجوب 126
گفتار پنجم: ترجیح فاسد بر افسد (دفع افسد به فاسد) 126
مبحث چهارم: معیارهای مُستفاد از حضور مصلحت یا دفع مفسده 128
گفتار اول: اولویّت مصالح أخروی بر مصالح دنیوی 130
گفتار دوم: اولویّت مصالح نوعی بر شخصی 131
گفتار سوم: اولویّت مصالح ضروری بر عمومی و تحسینی 132
گفتار چهارم: اولویّت مصالح مقطوع بر احتمالی 133
گفتار پنجم: اولویّت مصالح مستمرّ بر مقطعی 134
گفتار ششم: اولویّت مصالح بنیادی بر شکلی 134
گفتار هفتم: اولویّت مصالح حافظ نظام بر دیگر مصالح 135
گفتار هشتم: اولویّت مصالح تؤأم با سهولت بر دیگر مصالح 135
گفتار نهم: اولویّت مصالح همسو با مقاصد شریعت بر دیگر مصالح 136
فصل دوّم: بررسی معیارهای احتمالی در تشخیص اَهمّ 137
مبحث اوّل: اولویّت دفع مفسده نسبت به جلب مصلحت 138
گفتار اول: محور بحث در اولویّت دفع مفسده 138
گفتار دوم: نمونههای اولویّت دفع مفسده در فقه و اصول 139
گفتار سوم: قرائتهای اولویّت دفع مفسده نسبت به جلب مصلحت 141
گفتار چهارم: مدرک و سند قرائتهای چهارگانه 141
گفتار پنجم: اولویّت دفع مفسده در هنگام شک 159
مبحث دوّم: اولویّت با قاعدۀ قرعه 161
گفتار اول: جایگاه قرعه در تشخیص اَهمّ 161
گفتار دوم: مدرک و سند قاعدۀ قرعه 162
گفتار سوم: نمونههای عینی قرعه در فقه 168
گفتار چهارم: شروط قرعه در تشخیص اَهمّ 171
گفتار پنجم: اندیشۀ مختار در تمسّک به قرعه 173
جمع بندی و نتیجه گیری 177
منابع و مآخذ 193